తునిలో కొత్త విద్యార్థులు తరచుగా ఇదే జత ముద్రల గురించి గందరగోళపడతారు, సహేతుకంగానే: జ్ఞాన ముద్ర, చిన్ ముద్ర రెండూ సరిగ్గా అదే వేళ్ళతో, సరిగ్గా అదే విధంగా తాకిస్తారు — చూపుడు వేలి కొన బొటనవేలి కొనకు, మిగతా మూడు వేళ్ళు చాచి. సందర్భం లేకుండా పక్కపక్కన చూపిస్తే, చాలామంది వాటిని వేరు చేయలేరు. అయినా గురుజీ ఒకదాన్ని రోజు ఆరంభానికి బోధిస్తారు, ఇప్పటికే నిద్రలేమితో బాధపడుతున్న సాయంత్రపు సాధకులకు మరొకదాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఇవ్వరు.
మొత్తం తేడా అరచేతులు ఏ దిశలో ఉన్నాయనేదే. ఇది ముఖ్యం కానంత చిన్నదిగా అనిపిస్తుంది. కానీ కాదు.
అరచేతులు పైకి, అరచేతులు కిందికి
జ్ఞాన ముద్రను అరచేతులు పైకి, మోకాళ్ళపై తెరిచి ఉంచి సాధన చేస్తారు — ఇది స్వీకరించే భంగిమ, శక్తిని, దృష్టిని శరీరం గుండా తల వైపు నమ్మకంగా పైకి లాగేది. ఇది అధ్యయనానికి, ఉదయపు ప్రాణాయామానికి, మనసు అప్రమత్తంగా, కూడగట్టుకుని ఉండాలని కోరే దేనికైనా ముద్ర. అదే కారణంతో, రాత్రి పది గంటలకు ఇది చెడ్డ ఎంపిక — కుదురులేని మనసుకు అవసరమైనది పైకి లాగే మరింత శక్తి కాదు.
చిన్ ముద్ర అదే చేతులను అరచేతులు కిందికి తిప్పి మోకాళ్ళపై ఉంచుతుంది; నాడీ వ్యవస్థలో ఏదో ఆ మార్పును పైకి లేవమని కాక స్థిరపడమని సూచనగా చదువుతుంది. చేతులు తమ బరువును పట్టుకోకుండా కాళ్ళకు ఇచ్చేస్తాయి; అరచేతులు పైకి ఉన్నప్పుడు భుజాలు చేసే చిన్న, నిరంతర భంగిమ శ్రమ కోరబడటం ఆగిపోతుంది. సాయంత్రం జ్ఞాన ముద్ర నుండి చిన్ ముద్రకు మారేవారు దీన్ని — రోజు శక్తికి చివరకు ఎక్కడికీ వెళ్ళే దారి లేకపోవడం కాక, కిందికి వెళ్ళే దారి దొరికిన క్షణంగా — స్థిరంగా వర్ణిస్తారు.
పాటించదగిన సరళమైన నియమం
దాదాపు ప్రతి ఆరంభకుడికీ గురుజీ ఇచ్చే మార్గదర్శకత్వం: ఉదయం అరచేతులు పైకి, సాయంత్రం అరచేతులు కిందికి — ఒక విద్యార్థి తన మొదటి వారం తర్వాత ముద్ర సాధన గురించి ఒక్క విషయమే గుర్తుంచుకుంటే, సాధారణంగా అదే ఇది. ఇది చిన్న శారీరక తేడాపై నిర్మించిన చిన్న నియమం; ఈ సంప్రదాయం సరిగ్గా చేసే వివరాలలో ఇది సరిగ్గా ఒకటి — ఆకారం భిన్నంగా ఉంది కాబట్టి కాదు, అది ఎదురుచూసే దిశ అది కూడగట్టే శక్తి ఎక్కడికి వెళ్ళాలో అన్నిటినీ మారుస్తుంది కాబట్టి.