ప్రాణాయామం · प्राणायाम
మీరు పట్టుకోగలిగే ఏకైక స్వయంచాలక ప్రక్రియ
గుండె వేగం తగ్గించాలని, రక్తనాళం విస్తరించాలని, పేగులు శాంతించాలని మీరు నిర్ణయించలేరు. ఎలా శ్వాసించాలో మాత్రం నిర్ణయించగలరు — శ్వాస ఆ అన్నిటితోనూ ముడిపడి ఉంది కాబట్టి, మిగతా వాటిని చేరుకోగలిగే పిడి అదే. ఇది ఉపమానం కాదు; ప్రాణాయామం పనిచేయడానికి కారణం అదే.
మూడు నాడులు
ఇడ, పింగళ, సుషుమ్న
నాడులు అనేవి శరీర శాస్త్రానికి చాలా ముందే గీసిన ఒక పటం. ఆశ్చర్యకరమైనది ఏమిటంటే — ఆ పటం ఎంత బాగా నిలుస్తుందో. గ్రంథాలు వర్ణించిన ముక్కు రంధ్రాల మారే ఆధిపత్యం నిజమైన, కొలవగలిగే శారీరక చక్రం; ప్రతి వైపుకూ అవి ఆపాదించిన ప్రభావాలు పరికరాలు నమోదు చేసిన దానితో సరిపోతాయి.
ఇడ — చంద్ర నాడి
ఎడమవైపు ప్రవహిస్తుంది. చల్లనిది, స్వీకరించేది, శాంతపరిచేది. ఎడమ ముక్కు రంధ్రం తెరిచి ఉన్నప్పుడు ప్రధానం; ప్రయోగశాలలో పరాసానుభూతి చురుకుదనంతో ముడిపడి ఉంది.
పింగళ — సూర్య నాడి
కుడివైపు ప్రవహిస్తుంది. వేడిది, చురుకైనది, బయటికి కదిలేది. కుడి ముక్కు రంధ్రం తెరిచి ఉన్నప్పుడు ప్రధానం; సానుభూతి చురుకుదనం, అధిక ఆక్సిజన్ వినియోగంతో ముడిపడి ఉంది.
సుషుమ్న — మధ్య నాడి
వెన్నెముక గుండా ప్రవహిస్తుంది. రెండు నాడులూ సమానంగా ప్రవహించినప్పుడే ఇది తెరుచుకుంటుందని చెబుతారు — ఈ పేజీలోని ప్రతి సమతుల్య ప్రాణాయామమూ లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నది అదే.
సమవృత్తి
4 · 4 · 4 · 4
12 సాధనలు
సాధనలు
అత్యంత సురక్షితమైన దాని నుండి అత్యంత కఠినమైన దాని వరకు క్రమంలో. జాబితాలో పైనుండి కిందికి సాధన చేయండి, అడ్డంగా కాదు — చివరి నాలుగింటిని గురువు లేకుండా ప్రారంభించవద్దు.
దీర్ఘ శ్వాస
दीर्घ प्राणायाम
ఒకే నిరంతర ఉచ్ఛ్వాసంలో ముందు పొట్టను, ఆపై పక్కటెముకలను, ఆపై పైఛాతీని నింపడం. ప్రతి ప్రాణాయామం ఇక్కడే మొదలవుతుంది; పెద్దవారైన తర్వాత చాలామంది ఈ విధంగా ఎప్పుడూ శ్వాసించి ఉండరు.
ఉచ్ఛ్వాసం 4 · నిశ్వాసం 6
02సమతుల్యంసమవృత్తి
सम वृत्ति
ఉచ్ఛ్వాసం, ఆపడం, నిశ్వాసం, ఆపడం — అన్నీ సమాన లెక్కకు. యోగం బయట దీన్ని బాక్స్ బ్రీతింగ్ అంటారు; సైనికులకు, డైవర్లకు, శస్త్రవైద్యులకు ఇక్కడ చెప్పే కారణంతోనే బోధిస్తారు.
4 · 4 · 4 · 4
03సమతుల్యంనాడీ శోధన
नाडी शोधन
ఒక ముక్కు రంధ్రం ద్వారా లోపలికి, మరొకదాని ద్వారా బయటికి — వంతులవారీగా. మొత్తం సంప్రదాయంలో కేంద్ర ప్రాణాయామం ఇదే; రక్తపోటు, నిద్ర కోసం అత్యధికంగా సూచించేది కూడా.
ఉచ్ఛ్వాసం 4 · నిశ్వాసం 8 (ఆరంభకులకు కుంభకం లేదు)
04శాంతికరంఉజ్జాయి
उज्जायी
గొంతును కొద్దిగా సంకుచితం చేసి శ్వాసించడం; మృదువైన సముద్రపు శబ్దం వస్తుంది. కదులుతూ చేసే ఏకైక ప్రాణాయామం ఇదే — సాధన మరీ కఠినమైపోయిందా అని చెప్పే వినిపించే కొలమానం.
లోపలికీ బయటికీ సమానం, లేదా కొద్దిగా పొడవైన నిశ్వాసం
05శాంతికరంభ్రామరి
भ्रामरी
చెవులు మూసుకుని దీర్ఘంగా హమ్ చేస్తూ నిశ్వాసం వదలడం. యోగంలో అత్యంత వేగంగా పనిచేసే శాంతి సాధన — చాలామందికి మూడు చుట్లలోనే తేడా తెలుస్తుంది.
చిన్న ఉచ్ఛ్వాసం, చాలా పొడవైన హమ్ నిశ్వాసం
06ఉత్తేజకరంకపాలభాతి
कपालभाति
ముక్కు ద్వారా పదునైన, బలమైన నిశ్వాసాలు; ఉచ్ఛ్వాసం దానంతట అదే జరుగుతుంది. బలంగా ఉత్తేజపరుస్తుంది; అనేక స్థితులలో బలంగా నిషిద్ధం — ప్రయోజనాల కంటే ముందు జాగ్రత్తలు చదవండి.
సెకనుకు సుమారు ఒక నిశ్వాసం
07ఉష్ణంభస్త్రిక
भस्त्रिका
బలమైన ఉచ్ఛ్వాసం, బలమైన నిశ్వాసం — రెండూ సమానంగా. యోగంలో అత్యంత వేడిని పుట్టించే సాధన; సిద్ధంగా లేనివారికి మరీ వేగంగా బోధించే సాధన కూడా ఇదే.
లోపలికీ బయటికీ సమాన బలం, సెకనుకు సుమారు ఒక శ్వాస
08శీతలంశీతలి
शीतली
నాలుకను గొట్టంలా చుట్టి దాని ద్వారా ఉచ్ఛ్వాసం తీసుకోవడం. శరీరపు సొంత శీతలీకరణ — నిజంగానే శరీర ఉష్ణోగ్రతను తగ్గిస్తుంది; వేసవి వేడి, అమ్లత్వం, కోపానికి ప్రామాణిక పరిహారం.
నాలుక ద్వారా ఉచ్ఛ్వాసం, ముక్కు ద్వారా నిశ్వాసం
09శీతలంశీత్కారి
शीत्कारी
నాలుకను చుట్టలేని అత్యధికుల కోసం శీతలి ఇచ్చే అదే చల్లదనం. బదులుగా పళ్ళ మధ్య నుండి గాలిని లోపలికి లాగుతారు.
పళ్ళ ద్వారా ఉచ్ఛ్వాసం, ముక్కు ద్వారా నిశ్వాసం
10ఉష్ణంసూర్య భేదన
सूर्य भेदन
కుడి ముక్కు రంధ్రం ద్వారా మాత్రమే ఉచ్ఛ్వాసం, ఎడమ ద్వారా మాత్రమే నిశ్వాసం. వేడిని పెంచేది, చురుకుపరిచేది — ఉదయపు బద్ధకం, చలి వాతావరణం, మందగించిన జఠరాగ్నికి సరైన ఎంపిక.
కుడి ఉచ్ఛ్వాసం 4 · ఎడమ నిశ్వాసం 6
11శీతలంచంద్ర భేదన
चन्द्र भेदन
సూర్య భేదనకు సరిగ్గా వ్యతిరేకం: ఎడమ ద్వారా లోపలికి, కుడి ద్వారా బయటికి. చల్లబరిచేది, శాంతపరిచేది — సాయంత్రపు సాధన; వేడి, కోపం, నిద్రలేమికి ఇదే.
ఎడమ ఉచ్ఛ్వాసం 4 · కుడి నిశ్వాసం 6
12శాంతికరంవిలోమ
विलोम
విరామాలతో దశలవారీగా ఉచ్ఛ్వాసం లేదా నిశ్వాసం. నిండు శ్వాసను బిగపట్టడం కంటే కుంభకంలోకి మృదువైన ప్రవేశం; శ్వాస ఎక్కడ ఆగిపోతుందో ఖచ్చితంగా చూపడంలో అసాధారణంగా ప్రభావవంతం.
3 దశల్లో ఉచ్ఛ్వాసం · సాఫీగా నిశ్వాసం (లేదా వ్యతిరేకం)